ADHD Awareness Month: een andere kijk op stilzitten

Amber van den Broek is psycholoog en schrijfster van het boek Wie had dat gedacht?. Ze werkt al tien jaar in de specialistische gezondheidszorg. Zeven jaar daarvan werkte ze met mensen met een verslaving, bij wie ook regelmatig sprake was van ADHD. Bij haar huidige werkgever zette ze een leefstijlgroep op. Haar visie: therapie draait om meer dan praten alleen. Aandacht voor leefstijl is volgens haar onmisbaar om tot een blijvend behandelresultaat te komen.

Hoezo is zitten eigenlijk de norm?

Veel cliënten vragen mij of ik denk dat zij ADHD hebben. Persoonlijk denk ik dat het vaker een maatschappelijk probleem is. Als we terugkijken naar onze kindertijd, zien we dat kinderen als druk worden aangemerkt of het label ADHD krijgen, onder andere omdat ze moeite hebben met stilzitten en op hun beurt wachten.

Vanuit een holistische blik zouden we al gauw moeten concluderen dat kinderen waarschijnlijk niet gemaakt zijn om lang stil te zitten, met slechts een korte pauze buiten om hun benen te strekken en even uit hun hoofd te komen. Ik denk dat dit voor veel volwassenen niet anders is.

Hoe wordt ADHD vastgesteld?

Ik zal niet alle criteria bespreken, ook om te voorkomen dat we straks allemaal onszelf een label geven. We zouden ons beter kunnen richten op meer bewegen en het verbeteren van onze leefstijl.

In Nederland wordt voor het vaststellen van ADHD bij volwassenen onder andere gebruikgemaakt van een diagnostisch interview met de persoon zelf. Als we naar de vragen in dit interview kijken, zien we al twee vragen die letterlijk over niet kunnen stilzitten gaan:

• Beweegt u vaak onrustig met handen of voeten of draait u vaak op uw stoel?
• Heeft u vaak moeite om te blijven zitten wanneer dat wordt verwacht?

Daarnaast zijn er een aantal vragen over aandacht. Ik licht er twee uit:

• Heeft u vaak moeite om uw aandacht bij taken of activiteiten te houden?
• Wordt u vaak gemakkelijk afgeleid door prikkels uit uw omgeving?

Om het onderzoek compleet te maken, wordt ook altijd een heteroanamnese afgenomen: een gesprek met een van de verzorgers over de ontwikkeling en het gedrag van de cliënt. Daarnaast vragen we cliënten om hun oude schoolrapporten op te zoeken.

Wanneer uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van ADHD, geeft dit mensen vaak veel herkenning en erkenning. Dat vind ik altijd mooi om mee te mogen maken. Tegelijkertijd is er soms ook sprake van teleurstelling. Ik hoop dat dit artikel dan een hart onder de riem kan zijn: richt je op je leefstijl en ontdek wat dit voor jou kan veranderen.

Wat kan beweging hierin betekenen?

Onderzoek laat zien dat beweging het activatieniveau van de hersenen kan verhogen. Bij een te laag activatieniveau kan bewegen helpen om alerter en taakgerichter te worden. Een praktisch idee is om eerst tien tot dertig minuten te bewegen voordat je begint aan een taak die concentratie vraagt.